Ba cách tính GDP và vì sao cả ba cho cùng một kết quả

GDP là giá trị thị trường của toàn bộ hàng hoá và dịch vụ cuối cùng được tạo ra trong phạm vi một nền kinh tế, trong một khoảng thời gian xác định. Chữ "cuối cùng" trong định nghĩa không thừa: giá trị của hàng hoá trung gian không được cộng thêm lần nữa, nếu không thì cùng một sản phẩm bị đếm hai lần.

Ba lối vào cùng một con số

Cơ quan thống kê tính GDP theo ba phương pháp: sản xuất, thu nhập và chi tiêu. Ba phương pháp nhìn cùng một dòng giá trị ở ba thời điểm khác nhau, nên về nguyên tắc chúng phải gặp nhau ở cùng một kết quả.

🔗 Xem thêm: Công thức tính giá trị thanh toán của một chứng quyền

Phương pháp sản xuất cộng giá trị tăng thêm của tất cả các ngành, rồi cộng thuế sản phẩm và trừ trợ cấp sản phẩm. Giá trị tăng thêm của một ngành bằng giá trị sản xuất trừ chi phí trung gian, tức là phần ngành đó thực sự tạo thêm chứ không phải phần mua vào từ ngành khác.

Minh hoạ: công thức tính gdp

Phương pháp thu nhập cộng các khoản hình thành trong quá trình sản xuất: thù lao lao động, thặng dư sản xuất, khấu hao tài sản cố định, cùng thuế sản xuất trừ trợ cấp sản xuất. Đây là góc nhìn từ phía người nhận phần giá trị vừa tạo ra.

Phương pháp chi tiêu cộng tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình và của nhà nước, tích luỹ tài sản, và chênh lệch giữa xuất khẩu với nhập khẩu. Dạng viết gọn quen thuộc là C cộng I cộng G cộng phần xuất khẩu ròng.

Dòng giá trị đi từ nơi được tạo ra, qua tay người nhận thu nhập, rồi tới nơi được chi ra. Đo ở điểm nào cũng là đo cùng một dòng, nên ba con số trùng nhau. Phần trình bày đầy đủ từng thành phần nằm trong bài giải thích chi tiết từng thành phần của phép tính.

Vì sao con số thực tế vẫn lệch nhau đôi chút

Minh hoạ: công thức tính gdp

Trên lý thuyết ba phương pháp bằng nhau, nhưng số liệu thu thập từ ba nguồn khác nhau nên luôn có chênh lệch thống kê. Các nước thường chọn một phương pháp làm chuẩn công bố và coi phần lệch là sai số nguồn dữ liệu, thay vì ép ba con số về đúng một điểm.

Khoảng thời gian cũng cần đọc kỹ. GDP quý là giá trị tạo ra trong ba tháng đó, không phải luỹ kế từ đầu năm. Số liệu sơ bộ thường được điều chỉnh lại ở các kỳ công bố sau khi có thêm dữ liệu báo cáo.

Ở cấp doanh nghiệp, phép cộng giá trị cũng có logic tương tự khi tách lợi nhuận về từng cổ phần: xem cách tính lợi nhuận phân bổ trên mỗi cổ phần.

Kết luận

GDP có ba cách tính, và cả ba đo cùng một dòng giá trị ở ba vị trí khác nhau trong nền kinh tế. Nắm được điều này thì việc đọc số liệu công bố trở nên dễ hơn: biết con số đang đến từ phương pháp nào, và phần chênh lệch giữa các phương pháp là chuyện bình thường của thống kê chứ không phải lỗi số liệu.

Minh hoạ: công thức tính gdp

Nội dung mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư. Nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.

#vpbanks #gdp #kinhtevimo #kienthucdautu #chungkhoanvietnam