Vì sao cùng một mức ROA, doanh nghiệp vay nhiều lại có ROE cao hơn
Hai doanh nghiệp có cùng ROA vẫn có thể có ROE khác nhau, tuỳ mức vay nợ. vai trò của nợ vay trong ROE Đây là tác động của đòn bẩy tài chính lên ROE, tức return on equity. Bài viết đi vào cơ chế bằng một ví dụ giả định.
Vay nợ làm tăng tài sản mà không tăng vốn chủ sở hữu
Khi doanh nghiệp vay nợ, tổng tài sản tăng lên vì có thêm phần tài sản tài trợ bằng nợ, trong khi vốn chủ sở hữu không đổi theo khoản vay. ROE lấy lợi nhuận chia vốn chủ sở hữu, nên với cùng một mức lợi nhuận, vốn chủ sở hữu nhỏ hơn cho ROE cao hơn.
🔗 Xem thêm: ROE và tốc độ tăng vốn chủ từ lợi nhuận giữ lại
Minh hoạ: return on equity
Một ví dụ bằng số
Giả sử hai doanh nghiệp cùng tổng tài sản 1.000 tỷ đồng và cùng lợi nhuận sau thuế 100 tỷ đồng, nên cùng ROA 10%. Doanh nghiệp không vay có vốn chủ sở hữu 1.000 tỷ đồng, ROE bằng 10%. Doanh nghiệp vay 600 tỷ đồng có vốn chủ sở hữu 400 tỷ đồng, ROE bằng 100 chia 400, tức 25%. Cùng ROA 10%, bên vay nhiều có ROE 25% so với 10%. Ví dụ này giản lược, bỏ qua lãi vay. Khi đọc ROE kèm các trường hợp số liệu đặc biệt, như bài năm trường hợp số liệu đặc biệt của ROE trình bày, đòn bẩy là một nguồn làm con số khác nhau.
🔗 Xem thêm: Đơn vị khi tính GDP bình quân đầu người
Mặt kia của đòn bẩy
ROE cao nhờ vay nhiều đi kèm chi phí lãi vay và nghĩa vụ trả nợ. Khi lợi nhuận giảm, phần nghĩa vụ nợ vẫn còn, nên ROE của doanh nghiệp vay nhiều dao động mạnh hơn. Một con số ROE cao không tự cho biết phần đóng góp của đòn bẩy, nên cần đọc kèm mức nợ.
Minh hoạ: return on equity
🔗 Xem thêm: ROE là gì: cách đọc, phân tách Dupont và ba trường hợp dễ đánh lừa
Đòn bẩy khuếch đại cả hai chiều
Điểm cần nhớ về đòn bẩy là nó khuếch đại kết quả theo cả hai chiều. Khi hoạt động thuận lợi, vốn chủ sở hữu nhỏ làm ROE cao hơn hẳn ROA. Nhưng khi lợi nhuận giảm, phần chi phí lãi và nghĩa vụ trả nợ vẫn cố định, nên lợi nhuận còn lại cho cổ đông co lại nhanh, kéo ROE xuống mạnh hơn mức giảm của ROA. Vì vậy, doanh nghiệp vay nhiều có ROE dao động rộng hơn qua các kỳ. Một con số ROE cao của một kỳ thuận lợi chưa nói lên mức bền, nếu phần lớn đến từ đòn bẩy. Đọc ROE kèm ROA và mức nợ, cùng với chuỗi nhiều kỳ, giúp thấy ROE đó bền tới đâu và chịu rủi ro thế nào khi điều kiện kinh doanh đổi chiều. Ví dụ hai doanh nghiệp cùng ROA 10% ở trên cho thấy khoảng cách ROE do đòn bẩy có thể rất lớn.
Vì vậy, với doanh nghiệp vay nhiều, một mức ROE cao của kỳ thuận lợi cần đọc cạnh chuỗi nhiều kỳ, để thấy con số đó bền tới đâu khi điều kiện kinh doanh đổi chiều. Một mức ROE cao của riêng một kỳ thuận lợi, nếu phần lớn đến từ vay nợ, chưa cho biết doanh nghiệp sẽ giữ được mức đó khi lợi nhuận giảm.
Minh hoạ: return on equity
Kết luận
Cùng một ROA, doanh nghiệp vay nhiều có ROE cao hơn vì vốn chủ sở hữu nhỏ hơn, như ví dụ 10% và 25%. Phần ROE đến từ đòn bẩy đi kèm rủi ro trả nợ, nên đọc ROE cần nhìn cả mức vay. Nội dung mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.
#roe #donbaytaichinh #roa #vpbanks
Nhận xét
Đăng nhận xét