ROE và ROA đặt cạnh nhau: cùng tử số, khác mẫu số
Hai chỉ số ROE và ROA thường đứng liền nhau trên báo cáo phân tích, và người mới hay nhầm chúng là một. Thực ra cả hai cùng lấy lợi nhuận sau thuế làm tử số, chỉ khác ở mẫu số, và mẫu số quyết định chỉ số đang trả lời câu hỏi nào. Bài này đặt hai chỉ số cạnh nhau theo từng tiêu chí, dựa trên phần giải thích về tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu, để người đọc thấy rõ chỗ giống và chỗ khác.
ROE đo điều gì
ROE, viết tắt của Return on Equity, là tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu. Chỉ số ROE cho biết với mỗi đồng vốn cổ đông đã góp, doanh nghiệp tạo ra bao nhiêu đồng lợi nhuận sau thuế trong một kỳ kinh doanh. Công thức là lợi nhuận ròng chia cho vốn chủ sở hữu bình quân, tính theo phần trăm. Vốn chủ sở hữu bình quân là trung bình của vốn chủ sở hữu đầu kỳ và cuối kỳ.
🔗 Xem thêm: ROE là gì: cách đọc, phân tách Dupont và ba trường hợp dễ đánh lừa
Lợi nhuận sau thuế lấy từ báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, còn vốn chủ sở hữu lấy từ bảng cân đối kế toán. Theo ví dụ trong nguồn, ROE bằng 20% nghĩa là cứ 100 đồng vốn chủ sở hữu tạo ra 20 đồng lợi nhuận sau thuế.
Minh hoạ: roe là gì
ROA đo điều gì
Với câu hỏi ROA là gì, câu trả lời ngắn: ROA, viết tắt của Return on Assets, đo hiệu quả sử dụng tổng tài sản. Tử số của chỉ số ROA vẫn là lợi nhuận sau thuế, nhưng mẫu số là tổng tài sản, tức toàn bộ nguồn lực doanh nghiệp đang nắm, gồm cả phần hình thành từ vốn vay. Với doanh nghiệp có vay nợ, tổng tài sản lớn hơn vốn chủ sở hữu, nên ROA ra con số nhỏ hơn ROE.
Đối chiếu theo từng tiêu chí
Phần so sánh trong nguồn có thể gói lại thành bốn ý:
- Về ý nghĩa: ROE phản ánh hiệu quả sử dụng vốn chủ sở hữu, ROA phản ánh hiệu quả sử dụng tổng tài sản.
- Về công thức: ROE lấy lợi nhuận sau thuế chia vốn chủ sở hữu, ROA lấy lợi nhuận sau thuế chia tổng tài sản.
- Về đối tượng quan tâm: ROE gắn với cổ đông và nhà đầu tư, ROA được nhà đầu tư tài chính, chủ nợ và ban lãnh đạo công ty theo dõi.
- Về ảnh hưởng của nợ vay: ROE chịu ảnh hưởng nhiều, ROA chịu ảnh hưởng ít hơn.
Ý cuối là chỗ người đọc dễ bỏ qua. Khi doanh nghiệp vay nhiều, vốn chủ sở hữu nhỏ lại so với tổng tài sản, nên ROE có thể lên cao trong khi ROA không đổi tương ứng. Đây là một trong các trường hợp ROE cao đi kèm rủi ro trả nợ lớn.
Minh hoạ: roe là gì
Đọc khoảng cách giữa hai con số
Khi ROE cao hơn ROA nhiều lần, vốn chủ sở hữu nhỏ so với tổng tài sản, tức phần nợ chiếm tỷ trọng lớn. Hai doanh nghiệp có thể dùng tài sản hiệu quả như nhau nhưng ROE khác xa nhau chỉ do cấu trúc vốn khác nhau.
🔗 Xem thêm: Đọc P/B cùng ROE: hai chỉ số bổ trợ nhau thế nào
ROE tăng khi mẫu số giảm, chẳng hạn lúc doanh nghiệp mua lại cổ phiếu quỹ hoặc chia cổ tức bằng tiền mặt, dù lợi nhuận thực tế không đổi. Một cách đọc là xem ROE đang đổi do tử số hay do mẫu số, rồi đối chiếu thêm ROA.
Kết luận
Minh hoạ: roe là gì
ROE và ROA cùng tử số, khác mẫu số: một bên là vốn chủ sở hữu, một bên là tổng tài sản. Đọc hai chỉ số cạnh nhau giúp tách phần hiệu quả vận hành khỏi phần do đòn bẩy tài chính tạo ra. Nội dung mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.
#roe #roa #phantichtaichinh #vpbanks
Nhận xét
Đăng nhận xét